श्री महालक्ष्मी मंदिर, कोल्हापूर

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  कोल्हापूर विमानतळ मंदिरापासून सुमारे 13 किमी आहे. विमानतळावरून शहरासाठी टॅक्सी आणि रिक्षा मिळतात.

• रेल्वेने

  कोल्हापूर स्थानक, छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस, सुमारे 5 किमी दूर आहे. तेथून महाद्वार रोडसाठी टॅक्सी, रिक्षा किंवा स्थानिक बस घ्या.

• रस्त्याने

  कोल्हापूरसाठी राज्य परिवहन बस आणि खाजगी वाहने वारंवार धावतात. पुणे सुमारे 240 किमी आणि मुंबई सुमारे 380 किमी दूर आहे.

महत्त्वाचे नियम

• अधिकृत संकेतस्थळावर पोशाखाचे नियम दिलेले नाहीत, त्यामुळे साधे, पारंपरिक कपडे सुरक्षित पर्याय आहेत.
• अधिकृत संकेतस्थळावर मोबाईलबाबतही नियम दिलेले नाहीत, त्यामुळे प्रवेशद्वारावरील रक्षकांच्या सूचना पाळा.

भाविक इथे का येतात

महालक्ष्मी मंदिर, स्थानिक लोक ज्याला अंबाबाई म्हणतात, कोल्हापूरच्या जुन्या भागात महाद्वार रोडवर उभे आहे. हे महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक आहे. मंदिर पहाटे 4 वाजता उघडते, आणि वर्षातून दोनदा मावळता सूर्य देवीच्या मुखापर्यंत पोहोचतो.

कोल्हापूरचे जुने नाव करवीर आहे, आणि येथील देवीला करवीर निवासिनी म्हणून पूजले जाते, म्हणजे करवीरमध्ये राहणारी. भक्त तिला अंबाबाई, म्हणजे आई म्हणतात. मंदिर तिला महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक मानते. कथेनुसार देवीने येथे कोल्हासुर राक्षसाचा वध केला, आणि त्याने शहराला आपले नाव देण्याची मागणी केली.

मूर्ती सुमारे तीन फूट उंच असून काळ्या दगडात कोरलेली आहे. तिच्या मुकुटावर पाच फणांचा नाग आहे. तिच्या हातात मातुलिंग फळ, गदा, ढाल आणि पेला आहे. तिचे वाहन, दगडी सिंह, तिच्या मागे उभा आहे. अनेक यात्रेकरू येथील भेटीबरोबर तिरुपतीलाही जातात.

महाराष्ट्र पर्यटन विभागानुसार मंदिर 7व्या शतकातील असून ते चालुक्य राजा करंदेव यांच्या काळातील आहे, आणि नंतर यादवांच्या काळात भर घालण्यात आली. ते हेमाडपंती शैलीत बांधले असून त्यातील दगड गिलाव्याशिवाय बसवलेले आहेत. येथील सर्वात प्रसिद्ध क्षण म्हणजे किरणोत्सव. तीन संध्याकाळी मावळता सूर्य देवीच्या चरणांना, नंतर छातीला आणि मग चेहऱ्याला स्पर्श करतो.

सण-उत्सव

• आश्विन महिना, सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबरनवरात्र

  दहा दिवस विशेष पूजा, आणि दररोज रात्री देवीची पालखी मंदिराभोवती फिरवली जाते.

• नवरात्रीचा पाचवा दिवसललिता पंचमी

  पालखी मिरवणुकीने त्र्यंबुली मंदिरापर्यंत जाते आणि दुपारी परत येते.

• नवरात्रीचा आठवा दिवसअष्टमीची रात्रीची मिरवणूक

  देवीची चांदीची प्रतिमा शहरातून फिरवली जाते, आणि पहाटेपर्यंत होम होतो.

• सुमारे 8 ते 12 नोव्हेंबर, आणि जानेवारीत रथसप्तमीच्या सुमारासकिरणोत्सव

  तीन संध्याकाळी मावळता सूर्य देवीच्या चरणांना, छातीला आणि चेहऱ्याला स्पर्श करतो.

भेटीसाठी सूचना

• शक्य असल्यास आठवड्याच्या दिवशी भेट द्या, कारण शनिवार-रविवार आणि सणांना खूप गर्दी असते.
• देवीची पालखी दर शुक्रवारी रात्री सुमारे 9:30 वाजता मंदिराभोवती फिरते.
• किरणोत्सवासाठी सूर्यास्ताच्या थोडे आधी मंदिरात पोहोचा, कारण सूर्यकिरण मूर्तीवर फक्त काही क्षणांसाठी येतात.
• पूजेचे बुकिंग आणि देणगी अधिकृत संकेतस्थळ mahalaxmikolhapur.com वर करा, एजंटामार्फत नाही.
• कोल्हापूरबाहेर डोंगरावरील ज्योतिबा मंदिर हा यात्रेकरूंचा सामान्यपणे दुसरा थांबा असतो.

लोकांचे प्रश्न