चतुःशृंगी मंदिर, पुणे

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  पुणे विमानतळ सर्वात जवळ आहे. विमानतळावरून सेनापती बापट रस्त्यापर्यंत रिक्षा आणि ॲप कॅब धावतात.

• रेल्वेने

  पुणे जंक्शन हे मुख्य रेल्वे स्थानक आहे. तिथून सेनापती बापट रस्त्यावरील मंदिरासाठी रिक्षा किंवा कॅब घ्या.

• रस्त्याने

  मंदिर सेनापती बापट रस्त्यावर शहरात आहे, आणि रिक्षा व बस सहज पोहोचतात. नवरात्रीत मुख्य रस्त्याऐवजी ट्रस्टने जाहीर केलेल्या पार्किंगचा वापर करा.

महत्त्वाचे नियम

• नवरात्रीत ट्रस्टने व्हीआयपी दर्शन बंद केले आहे, त्यामुळे सर्व भाविक एकाच रांगेत उभे राहतात.
• नवरात्रीचे दर्शन पास ऑनलाइन आणि मंदिर परिसरातील तीन काउंटरवर दिले जातात.
• मंदिरापर्यंत पायऱ्यांचा लांब चढ आहे, त्यामुळे गर्दीच्या दिवशी हात मोकळे ठेवा आणि हळू चढा.

भाविक इथे का येतात

चतुःशृंगी मंदिर पुण्यातील सेनापती बापट रस्त्यावर एका टेकडीच्या उतारावर वसले आहे. देवी चतुःशृंगी, ज्यांना अंबरेश्वरी असेही म्हणतात, त्या शहराच्या अधिष्ठात्री देवी मानल्या जातात. सुमारे सकाळी 10 आणि रात्री 8 वाजता आरती होते, आणि नवरात्रीत मंदिर चोवीस तास खुले असते.

मंदिराच्या परंपरेनुसार, वणी येथील सप्तशृंगी देवीचे भक्त असलेले पुण्यातील एक श्रीमंत व्यापारी दुर्लभशेठ पितांबरदास महाजन यांची कथा सांगितली जाते. दरवर्षी ते तिच्या मंदिरात जात असत. वय थकल्यावर ते जाऊ शकले नाहीत, तेव्हा त्यांनी अश्रू ढाळत प्रार्थना केली. स्वप्नात देवीने सांगितले की ते तिच्याकडे येऊ शकत नसतील तर ती त्यांच्याकडे येईल. तिने त्यांना पुण्याच्या वायव्येकडील एका टेकडीकडे पाठवले, जिथे खोदकाम केल्यावर देवीची स्वयंभू मूर्ती सापडली.

दुर्लभशेठ यांनी त्याच जागी मंदिर बांधले. पुणे जिल्हा प्रशासन आणि विकिपीडिया दोघेही सांगतात की ते छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात पूर्ण झाले, आणि तेव्हापासून त्याचे अनेक वेळा नूतनीकरण झाले आहे. मंदिर सुमारे 90 फूट उंच आणि 125 फूट रुंद आहे.

चतुःशृंगी देवस्थान ट्रस्ट मंदिराची देखभाल करते. परिसरात दुर्गा आणि गणेश यांची देवळे आहेत. जवळच्या चार लहान टेकड्यांवर गणेशाच्या आठ लहान अष्टविनायक मूर्ती बसवलेल्या आहेत.

सण-उत्सव

• सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबरनवरात्र

  नऊ दिवस आणि रात्री; मंदिर चोवीस तास खुले असते आणि खाली जत्रा भरते.

• नवरात्रीचा पहिला दिवसघटस्थापना

  पवित्र घटाच्या स्थापनेने उत्सवाची सुरुवात होते.

• सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबरदसरा

  संध्याकाळी सिमोल्लंघनाची पालखी मिरवणूक मंदिरातून निघते.

भेटीसाठी सूचना

• चढणीला शंभरहून अधिक पायऱ्या आहेत, त्यामुळे वयस्कर पालकांसाठी वेळ ठेवा आणि वाटेत विश्रांती घ्या.
• नवरात्र 2025 मध्ये ट्रस्टने पॉलिटेक्निक मैदानावर मोफत पार्किंग दिले होते आणि मंदिरापर्यंत ई-कार्टची सोय होती; यंदा ट्रस्ट काय जाहीर करते ते तपासा.
• नवरात्रीत खूप गर्दी असते, त्यामुळे वयस्कर पालकांना सोबत न्यायचे असल्यास सामान्य दिवस निवडा.
• मंदिराभोवतीच्या टेकड्यांवर गणेशाची आठ लहान अष्टविनायक मंदिरे पाहा.

लोकांचे प्रश्न