ज्योतिबा मंदिर

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  कोल्हापूर विमानतळ हे सर्वात जवळचे विमानतळ आहे. शहरातून मंदिरापर्यंत बस आणि टॅक्सी धावतात.

• रेल्वेने

  कोल्हापूर रेल्वे स्थानक हे प्रवासासाठी सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक आहे.

• रस्त्याने

  कोल्हापूर आणि ज्योतिबा दरम्यान राज्य परिवहन बस, खासगी टॅक्सी आणि ऑटो रिक्षा नियमित धावतात.

महत्त्वाचे नियम

• मंदिरात जाताना सभ्य कपडे घाला.

भाविक इथे का येतात

ज्योतिबा मंदिर कोल्हापूर जिल्ह्यातील वाडी रत्नागिरी जवळ सह्याद्री डोंगरावर उभे आहे. भाविक ज्योतिबाला शिवाचा अवतार मानतात. चैत्र महिन्यातील पौर्णिमेला भरणाऱ्या जत्रेत भाविक स्वतःला गुलाबी गुलाल लावतात.

भाविक ज्योतिबा यांना शिवाचा अवतार मानतात. हे नाव केदारेश्वराशी जोडलेले आहे. दूरदूरहून भक्त आशीर्वाद घेण्यासाठी येतात. आख्यायिकेनुसार विष्णू, ब्रह्मा आणि शिव यांनी एकत्र येऊन ज्योतिबा रूप धारण केले आणि रत्नासुर राक्षसाचा नाश केला. कोल्हापूर जिल्हा सरकारच्या एका पानावर या मंदिराचा समावेश 12 ज्योतिर्लिंगांमध्ये केला आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विभागाच्या एका पानानुसार चैत्र यात्रा किंवा वैशाख यात्रेच्या काळात भेट दिल्यास उत्साही आणि आध्यात्मिक अनुभव मिळतो.

नवजी साया यांनी या जागी प्रथम मंदिर बांधले, असे म्हटले जाते. ग्वाल्हेरचे महाराज रानोजी शिंदे यांनी 1730 मध्ये सध्याचे मंदिर पुन्हा बांधले. शिलाहार राजवंश आणि नंतर मराठ्यांनीही मंदिरासाठी मोठे योगदान दिले.

मुख्य मंदिराची उंची कळसासह सुमारे 77 फूट आहे. दुसरे मंदिर, केदारेश्वर, सुमारे 89 फूट उंच असून ते दौलतराव शिंदे यांनी 1808 मध्ये बांधले. शास्त्रानुसार बांधकामासाठी उत्तम दर्जाचा काळा बेसाल्ट दगड वापरला गेला.

सण-उत्सव

• हिंदू महिना चैत्र (मार्च-एप्रिल), पौर्णिमेलाज्योतिबा जत्रा

  भाविक स्वतःला गुलाबी गुलाल लावतात, ही या सणाशी जोडलेली परंपरा आहे.

भेटीसाठी सूचना

• आरामदायी पादत्राणे घाला.
• अनेक पायऱ्या चढणे थकवणारे ठरू शकते.
• पाण्याच्या बाटल्या आणि खाऊ सोबत ठेवा, कारण मंदिराजवळ पर्याय मर्यादित आहेत.

लोकांचे प्रश्न