कसबा गणपती मंदिर

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  पुणे विमानतळ सर्वात जवळ आहे. तिथून टॅक्सी किंवा ॲप कॅब घेऊन जुन्या शहरातील कसबा पेठेत जा.

• रेल्वेने

  पुणे रेल्वे स्थानक हे सर्वात जवळचे स्थानक आहे. स्थानकावरून कसबा पेठेपर्यंत रिक्षा आणि टॅक्सी मिळतात.

• रस्त्याने

  मंदिर कसबा पेठेत, जुन्या पुण्याच्या मध्यभागी, लाल महालाजवळ आहे. या भागात शहर बस आणि रिक्षा जातात.

महत्त्वाचे नियम

• मंदिरात प्रवेश करण्यापूर्वी पादत्राणे काढा.
• कोणत्याही मंदिराप्रमाणे सभ्य पोशाख करा.
• गणेशोत्सवात गर्दीच्या रस्त्यांवर मंडळाचे स्वयंसेवक आणि पोलिस यांच्या सूचना पाळा.

भाविक इथे का येतात

कसबा पेठेतील कसबा गणपती हे पुण्याचे ग्रामदैवत, म्हणजे शहराचे अधिष्ठाता देवता आहे. पहिले देवालय 1600 च्या दशकात जिजाबाईंच्या काळात बांधले गेले. दरवर्षी पाच मानाच्या गणपतींमधील पहिला असलेला कसबा गणपती पुण्यातील गणेश विसर्जन मिरवणुकीचे नेतृत्व करतो.

कसबा पेठ हा पुण्यातील सर्वात जुना भाग आहे. कसबा गणपती मंडळाच्या म्हणण्यानुसार, जिजाबाई लहान शिवाजींसह 1630 मध्ये पुण्यात आल्या. त्यांच्या घराजवळ एक गणेश मूर्ती सापडली आणि तिच्याभोवती मंदिर बांधले गेले. मंडळाच्या नोंदीनुसार ही स्थापना 1639 मध्ये झाली. सुरुवातीला हे फक्त गाभाऱ्याचे छोटे देवालय होते, आणि नंतर भाविकांनी त्यात भर घातली.

कसबा गणपती हे पुण्याचे ग्रामदैवत आहे. लग्न, मुंज आणि इतर मोठ्या प्रसंगांपूर्वी कुटुंबे आशीर्वादासाठी येथे येतात. 1893 मध्ये बाळ गंगाधर टिळकांनी गणेशोत्सवाला सार्वजनिक उत्सवाचे स्वरूप दिले, तेव्हा त्याच वर्षी कसबा मंडळाने सार्वजनिक उत्सव सुरू केला. शहराचे स्वतःचे देवता म्हणून कसबा गणपतीला विसर्जन मिरवणुकीचे नेतृत्व करण्याचा मान देण्यात आला.

डिसेंबर 2025 मध्ये मंदिर ट्रस्टने मूर्तीवर अनेक दशकांत जमलेला सुमारे 900 किलो शेंदूर काढला. हे काम पुरातत्त्व विभागाच्या देखरेखीखाली झाले. आता भाविकांना मूळ दगडी मूर्ती दिसते. ती सुमारे दोन फूट उंच आहे, तिला चार हात आहेत आणि सोंड डावीकडे वळलेली आहे.

सण-उत्सव

• ऑगस्ट किंवा सप्टेंबरगणेशोत्सव स्थापना

  मंडळ सकाळच्या मिरवणुकीने आपली उत्सवमूर्ती मंडपात आणते.

• ऑगस्ट किंवा सप्टेंबरअनंत चतुर्दशी विसर्जन

  पहिला मानाचा गणपती म्हणून कसबा गणपती मंडई येथून पुण्याच्या विसर्जन मिरवणुकीचे नेतृत्व करतो.

भेटीसाठी सूचना

• वयस्कर पालकांना सोबत आणत असाल तर गणेशोत्सवाच्या दहा दिवसांबाहेर भेट द्या, कारण जुन्या शहराच्या गल्ल्या खूप गर्दीच्या होतात.
• विसर्जनाच्या दिवशी कसबा मिरवणूक सकाळी सुरू होते. 2026 मध्ये ती सकाळी 9:45 वाजता मंडई येथून निघाली.
• गणेशोत्सवाच्या गर्दीत फोन आणि पाकीट सांभाळा, कारण 2026 च्या मिरवणुकीत फोन चोरीप्रकरणी पोलिसांनी अटका केल्या होत्या.
• 2025 मध्ये उघड झालेले मूर्तीचे मूळ दगडी रूप पाहण्यासारखे आहे, जरी तुम्ही यापूर्वी भेट दिली असली तरी.

लोकांचे प्रश्न