संत ज्ञानेश्वर समाधी

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सुमारे 35 किमी दूर असून ते सर्वात जवळचे विमानतळ आहे.

• रेल्वेने

  पुणे जंक्शन हे आळंदीसाठी सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे.

• रस्त्याने

  पुणे आणि आळंदी दरम्यान राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस, खासगी टॅक्सी आणि गाड्या धावतात.

भाविक इथे का येतात

पुण्याच्या उत्तर टोकाजवळ इंद्रायणी नदीकाठी वसलेले आळंदी हे तीर्थक्षेत्र आहे. येथील मंदिर परिसर 13व्या शतकातील मराठी संत ज्ञानेश्वर यांच्या समाधीभोवती उभा आहे. संपूर्ण भारतातून वारकरी भाविक येथे दर्शनासाठी येतात.

भाविकांचा विश्वास आहे की संत ज्ञानेश्वर आजही जिवंत आहेत. एका आख्यायिकेनुसार संत चांगदेव त्यांना भेटायला आले, ते वाघावर स्वार होऊन आले, हातात चाबकासारखा साप घेऊन. ज्ञानेश्वर आणि त्यांची भावंडे एका चालत्या भिंतीवर बसून त्यांना भेटायला गेली. त्यांच्या विसाव्याच्या ठिकाणामुळे भाविक आळंदीला येतात.

1296 मध्ये त्यांनी जिवंतपणीच समाधी घेण्याचा निर्णय घेतला, ज्याला संजीवन समाधी म्हणतात. ती सिद्धेश्वर मंदिर परिसराखाली बांधण्यात आली. सुमारे 1580 ते 1600 दरम्यान आंबेकर देशपांडे यांनी समाधीवर मंदिर बांधले. त्यानंतर दोन दशके शिंदे कुटुंब मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचे मुख्य आश्रयदाते होते.

या परिसरात समाधी, श्री सिद्धेश्वर मंदिर आणि प्रसिद्ध अजानवृक्ष आहे. सकाळची सुरुवात काकड आरतीने होते, ही पहाटे देवाचे स्वागत करणारी प्रार्थना आहे. दरवर्षी आषाढी एकादशीसाठी ज्ञानेश्वरांच्या पादुका आळंदीहून पंढरपूरला 21 दिवसांचा प्रवास करतात.

सण-उत्सव

• ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबरकार्तिक एकादशी

  आळंदीतील आणखी एक महत्त्वाचा उत्सव.

• जून किंवा जुलैआषाढी एकादशी

  ज्ञानेश्वरांच्या पादुका, म्हणजे प्रतीकात्मक पादत्राणे, 21 दिवसांच्या पालखीने आळंदीहून पंढरपूरला जातात.

भेटीसाठी सूचना

• प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील एकादशीला शहरात 60 ते 70 हजार भाविक येतात.
• उत्सवांव्यतिरिक्त, ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा येथील तीर्थयात्रेसाठी आदर्श काळ आहे.
• पुणे आणि आळंदी दरम्यान राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस वारंवार धावतात.

लोकांचे प्रश्न