मुक्तिधाम मंदिर

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  नाशिकचे जवळचे विमानतळ म्हणजे ओझर नाशिक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, जे शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून सुमारे 24 किमी अंतरावर आहे.

• रेल्वेने

  मंदिर नाशिक रोड उपनगरात आहे. नाशिक रोड रेल्वे स्थानक हे प्रमुख केंद्र असून ते नाशिक शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून 11 किमी अंतरावर आहे.

• रस्त्याने

  मुंबई-आग्रा महामार्ग (NH-3) नाशिकमधून जातो आणि NH-50 शहराला पुण्याशी जोडतो.

भाविक इथे का येतात

मुक्तिधाम हे महाराष्ट्रातील नाशिक शहराच्या नाशिक रोड उपनगरातील एक संगमरवरी मंदिर संकुल आहे. इथे अनेक हिंदू देवतांचा सन्मान केला जातो आणि ते बारा ज्योतिर्लिंगांच्या प्रतिकृतींसाठी ओळखले जाते. एका स्थानिक उद्योगपतीच्या देणगीतून मंदिर उभारले गेले. ते 1971 मध्ये स्थापन झाले असून एका ट्रस्टमार्फत खाजगी रीत्या चालवले जाते.

मुक्तिधाम हे अनेक हिंदू देवतांचा सन्मान करणारे संगमरवरी मंदिर संकुल आहे. त्याचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे बारा ज्योतिर्लिंगांच्या प्रतिकृतींचा संच. प्रत्येक प्रतिकृती मूळ देवतेच्या मापानुसार बनवली असून त्या देवतेच्या तीर्थक्षेत्रात तिची प्रतिष्ठापना करण्यात आली.

हे मंदिर 1971 मध्ये स्थापन झाले आणि एका ट्रस्टमार्फत खाजगी रीत्या चालवले जाते. स्थानिक उद्योगपती दिवंगत जे.डी. चौहान-बायटको यांनी उदार देणगी देऊन ते उभारण्यासाठी पैसे दिले.

हे मंदिर राजस्थानमधील मकराना येथील संगमरवराने बांधले असून त्यावर राजस्थानी शिल्पकारांनी काम केले. संकुलातील कृष्ण मंदिराच्या भिंतींवर कृष्णाच्या जीवनातील आणि महाभारतातील प्रसंग रंगवलेले आहेत. भिंतींवर गीतेचे अठरा अध्याय लिहिलेले आहेत, ही बाब या मंदिराची वैशिष्ट्यपूर्ण म्हणून सांगितली जाते. संकुलात विष्णू, लक्ष्मण, सीता, हनुमान, दुर्गा आणि गणेश यांच्या मूर्तीही आहेत.

सण-उत्सव

• दर बारा वर्षांनीकुंभमेळा (नाशिक-त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थ)

  कुंभमेळ्याच्या काळात हजारो हिंदू भाविक मुक्तिधामला भेट देतात. नाशिकमध्ये दर बारा वर्षांनी होणारा हा मेळा जगभरात मान्यता मिळालेल्या चार प्रमुख कुंभमेळ्यांपैकी एक आहे.

भेटीसाठी सूचना

• संकुलात किमान 200 यात्रेकरूंना सामावून घेऊ शकेल अशी धर्मशाळा आहे.
• कृष्ण मंदिराच्या भिंतींवर कृष्णाच्या जीवनातील आणि महाभारतातील प्रसंग रंगवलेले आहेत.
• भिंतींवर गीतेचे अठरा अध्याय लिहिलेले आहेत, जी बाब संशोधनानुसार या मंदिराची वैशिष्ट्यपूर्ण म्हणून नोंदवली आहे.

लोकांचे प्रश्न