महागणपती मंदिर, रांजणगाव

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सुमारे 50 किमी दूर आहे. पुण्यापासून रांजणगावसाठी टॅक्सी आणि बस धावतात.

• रेल्वेने

  पुणे रेल्वे स्टेशन हे सर्वात जवळचे मोठे रेल्वे स्थानक आहे. तिथून रांजणगावसाठी टॅक्सी किंवा राज्य परिवहन बस घ्या.

• रस्त्याने

  रांजणगाव पुणे ते अहमदनगर महामार्गावर आहे, कोरेगाव आणि शिक्रापूरमार्गे पुण्यापासून सुमारे 50 किमी. शिरूरच्या सुमारे 21 किमी आधी ते येते.

महत्त्वाचे नियम

• अधिकृत ड्रेस कोड प्रकाशित केलेला नाही, त्यामुळे साधे, पारंपरिक कपडे सुरक्षित पर्याय आहेत.
• अधिकृत फोनचा नियम प्रकाशित केलेला नाही, त्यामुळे तुमचा फोन सायलेंटवर ठेवा आणि गाभाऱ्याजवळ फोटो काढण्यापूर्वी कर्मचाऱ्यांना विचारा.

भाविक इथे का येतात

महागणपती मंदिर रांजणगाव गावात उभे आहे. ते पुण्यापासून सुमारे 50 किमी अंतरावर, पुणे ते अहमदनगर महामार्गावर आहे. हे गणेशाच्या आठ अष्टविनायक मंदिरांपैकी एक आहे. असे म्हटले जाते की त्रिपुरासुर राक्षसाशी युद्ध करण्यापूर्वी येथे शिवाने गणेशाची पूजा केली होती.

रांजणगाव हे गणेशाच्या सर्वात प्रसिद्ध कथांपैकी एकाशी जोडलेले आहे. त्रिपुरासुर हा राक्षस, वरदानातून जन्मलेला, तीन नगरांवर राज्य करत असे आणि तिन्ही लोकांना त्रास देत असे. त्याला फक्त शिवच हरवू शकत असे. युद्धापूर्वी शिवाने येथे गणेशाची पूजा केली. गणेश महागणपती रूपात प्रकट झाले, दहा मुखे आणि वीस हात असलेले एक शक्तिशाली रूप, आणि शिवाने एकाच बाणाने विजय मिळवला. परंपरेनुसार शिवाने या ठिकाणी मणिपूर नावाचे नगर वसवले, जे आज रांजणगाव आहे.

तुम्ही पाहता ती मूर्ती पालथी मांडी घालून बसलेली आहे, रुंद कपाळ असलेली आणि सोंड डावीकडे वळलेली आहे. दोन्ही बाजूला रिद्धी आणि सिद्धी उभ्या आहेत. अनेक भक्तांचा विश्वास आहे की गाभाऱ्याखाली महोत्कट नावाची जुनी मूर्ती आहे, जिला दहा सोंडा आणि वीस हात आहेत. मंदिर व्यवस्थापनाने हे नाकारले आहे.

मंदिराचे तोंड पूर्वेकडे आहे, आणि वर्षाच्या काही विशिष्ट वेळी सकाळचा सूर्यप्रकाश मूर्तीवर पडतो. गाभारा माधवराव पेशव्यांनी बांधला. इंदूरचे सरदार किबे यांनी लाकडी सभामंडप बांधला, आणि मल्हारराव होळकर व महादजी शिंदे यांनी दगडी कामासाठी निधी दिला. येथील पूजा संत मोरया गोसावी यांचे शिष्य मोरोबा देव यांनी सुरू केली, आणि त्यांचे कुटुंब आजही मंदिराची सेवा करते.

सण-उत्सव

• ऑगस्ट किंवा सप्टेंबरगणेश चतुर्थी

  पाच दिवसांचा उत्सव, पाचव्या दिवशी पालखी मिरवणूक.

• जानेवारी किंवा फेब्रुवारीगणेश जयंती

  माघ महिन्यात गणेशाचा जन्मदिवस.

• दर महिन्यालासंकष्ट चतुर्थी

  या मासिक दिवशी भक्त उपवास करतात आणि दर्शनासाठी येतात.

• ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबरत्रिपुरारी पौर्णिमा

  कार्तिक पौर्णिमा, ज्या दिवशी शिवाने त्रिपुरासुराचा पराभव केला, त्या दिवसाची आठवण.

भेटीसाठी सूचना

• गणेश चतुर्थीला मोठी गर्दी असते, त्यामुळे वृद्ध पालक सोबत असतील तर एखादा साधा आठवड्याचा दिवस निवडा.
• रांजणगावमधील अनेक कुटुंबे चतुर्थीच्या काळात घरी गणेशमूर्ती बसवत नाहीत, ते त्याऐवजी मंदिरात येतात.
• मंदिराच्या मागे असलेली जुनी पायरी विहीर आणि प्रवेशद्वाराजवळ तिच्या आख्यायिकांचे छोटे प्रदर्शन पाहा.
• येथे दर्शन किंवा खोल्या बुक करून देण्याची ऑफर देणाऱ्या वेबसाइटपासून सावध राहा, कारण मंदिराची कार्यरत अधिकृत वेबसाइट नाही.
• पारंपरिक अष्टविनायक क्रमात रांजणगाव हा ओझरनंतरचा शेवटचा थांबा आहे, आणि त्यानंतर यात्रेकरू मोरगावला परततात.

लोकांचे प्रश्न