सिद्धिविनायक मंदिर, सिद्धटेक

कसे पोहोचाल

• विमानाने

  पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सुमारे 88 किमी दूर आहे. पुण्याहून सिद्धटेकसाठी टॅक्सी घ्या.

• रेल्वेने

  दौंड जंक्शन हे जवळचे रेल्वे स्थानक असून ते सुमारे 19 किमी दूर आहे. दौंडहून मंदिरासाठी टॅक्सी आणि शेअर रिक्षा मिळतात.

• रस्त्याने

  जवळचा बस थांबा पुणे जिल्ह्यातील शिरापूर इथे आहे, मंदिरापासून सुमारे 1 किमी, भीमा नदीवरील पुलाने. दौंडहून कासती आणि पाडगाव मार्गे सिद्धटेक रस्त्याने सुमारे 48 किमी आहे.

महत्त्वाचे नियम

• गाभाऱ्याकडे जाण्यापूर्वी चप्पल किंवा बूट काढा; अनेक भाविक अनवाणी चालत जातात.
• रात्री 9 वाजताच्या शेज आरतीनंतर, रात्री 9:30 ला मंदिर बंद होते, त्यामुळे त्याच्या खूप आधी पोहोचा.
• ट्रस्टच्या निवासस्थानातील खोली भाविकांसाठी फक्त मंदिर कार्यालयामार्फत, फोनवर किंवा लेखी अर्ज करून आधी नोंदवा.
• ट्रस्ट पैसे घेऊन जलद दर्शन देत नाही, त्यामुळे सर्वांना एकाच रांगेत उभे राहावे लागते.

भाविक इथे का येतात

सिद्धिविनायक मंदिर अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात, भीमा नदीच्या काठी असलेल्या एका छोट्या टेकडीवर, सिद्धटेक येथे उभे आहे. हे गणपतीच्या आठ अष्टविनायक मंदिरांपैकी एक आहे, आणि इथेच त्यांची सोंड उजवीकडे वळलेली आहे. मंदिराचा दिवस पहाटे 5 ते रात्री 9:30 असा चालतो.

मुद्गल पुराणात सांगितले आहे की ब्रह्मदेव सृष्टीची सुरुवात करत असताना विष्णूच्या कानातून मधु आणि कैटभ हे राक्षस निर्माण झाले. विष्णूने त्यांच्याशी लढा दिला, पण त्यांना जिंकता येईना. शिवाने त्यांना आठवण करून दिली की त्यांनी आधी गणेशाचे आवाहन केले नव्हते. विष्णू या टेकडीवर आले आणि ॐ श्री गणेशाय नमः या मंत्राने तपश्चर्या केली. गणेशाने त्यांना आवश्यक असलेल्या सिद्धी दिल्या, आणि विष्णूने राक्षसांचा पराभव केला. या ठिकाणाला सिद्धीची टेकडी, म्हणजे सिद्धटेक, असे नाव मिळाले. इथल्या गणपतीला सिद्धिविनायक म्हणतात.

मूर्ती उत्तराभिमुख गाभाऱ्यात पितळी आवरणात असून त्यांच्या बाजूला त्यांची पत्नी सिद्धी आहे. त्यांची सोंड उजवीकडे वळलेली आहे, जे इतर कोणत्याही अष्टविनायक मूर्तीत नाही. भाविक हे रूप अत्यंत प्रभावी आणि लवकर प्रसन्न न होणारे मानतात.

सध्याचे मंदिर 18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात इंदूरच्या अहिल्याबाई होळकर यांनी बांधले. पेशव्यांचे सरदार हरिपंत फडके यांनी नगारखाना आणि दारापर्यंतचा दगडी मार्ग जोडला. बाहेरील सभामंडप 1970 मध्ये पुन्हा बांधला गेला.

सण-उत्सव

• ऑगस्ट किंवा सप्टेंबरगणेश चतुर्थी

  भाद्रपदाच्या पहिल्या पाच दिवसांत साजरी होते, पालखी मिरवणुकीसह.

• जानेवारी किंवा फेब्रुवारीगणेश जयंती

  माघ महिन्यात गणेशाचा जन्मदिवस, पाच दिवस पालखीसह साजरा होतो.

• सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबरविजयादशमी

  मंदिरात उत्सव आणि जत्रा भरते.

• सोमवारी येणारी अमावस्यासोमवती अमावस्या

  विशेष पूजेचा आणि जत्रेचा आणखी एक दिवस.

भेटीसाठी सूचना

• अनेक भाविक संपूर्ण टेकडीला प्रदक्षिणा घालतात; हा मार्ग कच्चा आणि काटेरी आहे, त्यामुळे दिवसा लवकर जा.
• मंदिर टेकडीवर असून व्हीलचेअरची सोय असल्याची खात्री झालेली नाही, त्यामुळे वयस्कर पालकांसाठी मदत आधीच ठरवा.
• ट्रस्ट मंदिराजवळ दररोज दुपारी 12 ते 2 महाप्रसाद वाढतो.
• भाद्रपद आणि माघ महिन्यातील सणाच्या दिवशी सर्वाधिक गर्दी असते; सामान्य आठवड्याच्या दिवशी शांतता असते.

लोकांचे प्रश्न